Pasgeboren babybrein

Pasgeboren babybrein

Pasgeboren: wat gebeurt er in het babybrein?

Een baby wordt geboren met goed werkende hersenen. Alle onderdelen zijn aanwezig en functioneren. Maar dat wil niet zeggen dat de hersenen exact hetzelfde zijn als die van ons. Wat is specifiek in de eerste twee maanden? En welke ervaringen passen daarbij?

Je moet het je zo voorstellen: hersenen zijn eigenlijk niet één ding, maar bestaan uit verschillende onderdelen. Al die onderdelen moeten zich steeds beter ontwikkelen. Tijdens de eerste levensjaren zijn er in iedere periode weer andere onderdelen waar dan bijzondere ontwikkelingen plaatsvinden.

We geven je een kijkje in die grootse ontwikkeling in de hersenen van je baby tussen 0-2 maanden, gebaseerd op een gezamenlijk project tussen Boston University School of Medicine, Erikson Institute and Zero to Three (www.zerotothree.org).

Tijdens deze periode van de ontwikkeling van de hersenen maakt je baby zijn eerste mentale sprong: 5 weken na de uitgerekende datum. Vooral over de onderdelen in de hersenen die te maken hebben met aanrakingen, voeding, huilen, horen en zien zijn nu bijzondere dingen te vertellen.

Aanrakingen

Al bij de geboorte is het gedeelte in de hersenen dat aanrakingen registreert en verwerkt, erg goed ontwikkeld. Dat moet ook wel, want deze aanrakingen zijn essentieel voor een goede start in het leven. Vanaf de geboorte ontwikkelt dit onderdeel in de hersenen zich razendsnel. De hersenen registreren de aanrakingen natuurlijk alleen maar. De hersenen zelf worden immers niet aangeraakt.

Extra aandacht voor…

Je ziet dat een pasgeboren baby bepaalde plekken op het lichaam heeft waar de aanrakingen zo sterk gevoeld worden, dat deze aanrakingen beter geregistreerd worden in de hersenen dan dat deze geregistreerd worden bij andere plekken op het lichaam. Het gaat hier om het gebied rondom de mond, de handpalmen en de voetzolen. Deze plekjes verdienen dus wat extra aandacht bij het aaien en knuffelen!

Supergevoelige huid

Maar dat wil niet zeggen dat de rest van de huid de aanrakingen niet goed waarneemt. Sterker nog, de huid is zo ontzettend gevoelig voor aanrakingen, dat de lichtste aanraking nog geregistreerd wordt in de hersenen en dus gevoeld wordt! Je kunt dus met recht zeggen dat aanrakingen erg belangrijk zijn tijdens deze eerste maanden.

Voeding: myeline

Voeding is essentieel om te overleven, dus is het niet meer dan logisch dat dit gedeelte in de hersenen erg actief is. Dat de soort voeding ook een rol speelt in de snelheid van de hersenontwikkeling én het gewicht van de hersenen, is minder bekend. Borstvoeding speelt een grote rol bij het snel en goed ontwikkelen van myeline, een vettige substantie die de axonen (uitlopers van zenuwcellen die elektrische impulsen geleiden) bedekt.

Bij de geboorte is er niet veel myeline aanwezig, maar tegen de tijd dat je kind drie jaar oud is, zijn veel axonen bedekt met myeline. Zodra myeline aanwezig is, zijn neuronen veel beter in staat om sneller informatie op te nemen en uit te zenden. Een best pittig en ingewikkeld verhaal. Iets wat voor ons wellicht moeilijk te begrijpen is, maar de hersenen van je pasgeboren baby snappen dit proces maar al te goed!

Huilen, huilen, huilen…

Een van de weinige manieren van je baby om te communiceren, is naast non-verbale communicatie, het huilen. Je kunt het huilen van een baby niet vergelijken met het huilen van een groter kind of volwassene. Een baby huilt veel eerder. Dit komt mede doordat dit gedeelte van de hersenen nu erg actief is. Bij het registreren van elk ding dat ook maar een beetje niet goed aanvoelt, gaat je baby huilen. Simpelweg omdat dit hersengedeelte zo actief is. Maar dat betekent niet dat je baby een enorme aansteller is. Integendeel!

Troost je baby

Ook al beoordelen wij de redenen dat een baby huilt als ‘klein’ of ‘onbelangrijk’, voor je baby zijn het grote zaken. Wij mogen niet oordelen over wat belangrijk is voor een baby en wat aanstellerij is. Wij hebben immers niet hetzelfde waarnemingsvermogen als een baby. Daarom geldt echt: troost je baby. Laat hem merken dat wanneer iets niet goed aanvoelt en hij gaat huilen, jij er altijd voor hem bent. Dat is de beste manier om een baby een gevoel van veiligheid te geven. En dat gevoel van veiligheid draagt weer enorm bij aan het geluk dat een kind op latere leeftijd ervaart.

Wat kan hij zien?

Vroeger dacht men nog weleens dat baby’s niets zagen of alleen zwart en wit. Allemaal onzin, weten we nu. Een baby ziet alles, alleen de hersenen kunnen nog niet alles registreren! Ook zijn de oogspieren nog niet goed ontwikkeld. Een pasgeboren baby kan het best scherpstellen op een afstand van 20-40 centimeter. De reden dat hier zo’n grote marge in zit (40 centimeter is immers twee keer zo ver als 20 centimeter), is dat het zicht zich in rap tempo ontwikkelt.

Scherpstellen

We hebben het nu over de ontwikkeling van de hersenen tijdens de eerste twee maanden na de geboorte, dus negen weken verschil. In die negen weken ontwikkelt het gedeelte van de hersenen dat met het zien te maken heeft zich dus extreem. Je zult merken dat je baby een tijdje nodig heeft om zijn ogen scherp te stellen en dat hij in schokken beweegt met zijn ogen. Dit heeft allemaal te maken met de ontwikkeling van de oogspieren en van de hersenen.

Het is ongelooflijk leuk om de wereld door de ogen van je baby te zien, letterlijk. Een gevlekte koe tegen een gevlekte achtergrond ziet hij als ‘een’. Alleen de contrasten vallen hem op. Dat het verschillende objecten zijn niet! Dat moeten de hersenen de komende maanden nog leren.

Zie de wereld door de ogen van je baby

In de Oei, ik groei! Online Guide zie je animaties die jou letterlijk de wereld laten zien door de ogen van je baby! Hierdoor begrijp je je baby nog beter.

Horen: herkenning!

Het laatste gedeelte in de hersenen waar zich bijzondere ontwikkelingen afspelen tijdens de eerste twee maanden, is het gedeelte dat te maken heeft met het horen. Al tijdens de zwangerschap kunnen buikbaby’s geluiden horen.

Onderzoek toont aan dat een pasgeboren baby zelfs de dagelijkse geluiden herkent! Denk hierbij niet alleen aan de stem van de ouders, broertjes en zusjes, maar ook aan het geblaf van de hond of andere geluiden die dagelijks te horen zijn binnen jullie gezinsleven.

Pratende mensen

Ook zie je dat een pasgeboren baby een voorkeur voor speciale geluiden heeft. De hersenen zijn erg geïnteresseerd in het geluid van pratende mensen, en dan natuurlijk met name van de ouders, broertjes en zusjes, omdat hij die stemmen al kent.

Je kunt ook zien dat een baby al echt met het registreren van geluiden bezig is. Hoort hij iets dat hem interesseert, dan draait hij zijn ogen en hoofd in de richting van dat geluid. Speel hiermee, maar gun hem wel de tijd om zijn ogen en hoofd te draaien. Dat gaat immers nog niet zo snel als bij ons!

Ontwikkelingstip 1

Troost je baby altijd. Hij huilt niet voor niets. Als volwassenen kunnen wij ons niet verplaatsen in de belevingswereld van een baby. Wat voor ons onbelangrijk is, is voor je baby belangrijk. Het ouderwetse ‘laat maar huilen’ heeft alleen maar een negatief effect op zowel de ontwikkeling (huilen kost energie en die energie kun je ook in het leren van andere dingen stoppen) als de veilige hechting.

Ontwikkelingstip 2

Masseer de handpalmen, de voetzolen en aai het gebied rondom de mond eens extra tijdens de eerste twee levensmaanden van je baby. Die onderdelen van het lichaam zijn extra gevoelig voor aanrakingen. Het heeft een gunstig effect op de hersenontwikkeling!

Ontwikkelingstip 3

Speel eens: volg het speeltje met de ogen. Dit spelletje kun je vanaf de geboorte al spelen! Natuurlijk pas je het spel aan al naargelang de leeftijd. Bij een pasgeborene: pak een speeltje, trek de aandacht door met het speeltje te rammelen en beweeg het speeltje heel langzaam naar een kant toe. Zie je hoe hij het schokkerig volgt?
Als je baby ouder is, blijf je dit spelletje doen. Als je merkt dat je uk in staat is het object te volgen zonder zijn hoofd te bewegen, maak je daar een (speelse) regel van. Een leuk spelletje, overal te doen en… goed voor de ontwikkeling van de ogen!

Wist je dat de hersenen van je kindje in de eerste twee jaar meer groeien dan in welk ander jaar ook? In het eerste jaar verdubbelt het volume zelfs. Het kleine brein legt dan ook al miljarden connecties aan.